● Հասմիկ Բալեյան

Զատիկին ընդառաջ՝ մարդիկ մեծ քանակով ձու են գնում ու ներկում։ Հատկապես վերջերս ձվի շուկայում իրականացված ստուգումներից ու հայտնաբերված խախտումներից հետո կարևոր է հասկանալ՝ ինչպես ընտրել թարմ ու որակյալ ձու, երբ և ինչպես այն ճիշտ լվանալ, ինչպես խաշել՝ առանց ճաքերի, ինչքան պահել եփած ձուն և ինչ անել, որ այն մնա անվտանգ։

Ինչո՞վ է ձուն օգտակար, ինչի՞ մասին է վկայում դեղնուցի գույնն ու ինչպես են ստանում «յոդացված» ձուն։

Այս բոլոր հարցերի մասին խոսել ենք անասնաբույժ Անուշ Ռաֆայելյանի հետ։

։

։

— Ինչպե՞ս կարելի է որակյալ ու թարմ ձու ընտրել խանութում, ադյո՞ք ձվի չափը կամ կարգը (1-ին, 2-րդ և այլն) ազդում են դրա որակի կամ սննդային արժեքի վրա։

— Առաջնակարգ ձուն, եթե տնական չէ, ունենում է նշումներ․ դրա վրա արտադրանքի ժամկետն է և կոդերը։ Կոդերը, սովորաբար, ձվի քաշն են արտացոլում, այսինքն՝ սա որակի հետ որևէ կապ չունի, ձվի մեծության մասին է։ Խանութում ձու գնելիս դրա թարմությունը կարելի է ստուգել հետևյալ կերպ։ Առաջին հերթին ձվի կեղևը չպետք է լինի փայլուն․ դա թարմության նշան է, իսկ հնանալու պարագայում ժամանակի ընթացքում ձուն ստանում է փայլուն մակերես։

Երկրորդ՝ թափահարելու միջոցով կարելի է թարմությունը ստուգել․ եթե ձուն թարմ է, ականջի մոտ պահելով թափահարելիս ձայն չի լսվում, իսկ հին ձվի դեպքում միջի պարունակությունը շարժվում է ու ձայն ենք լսում։

Տանը չկոտրած ձուն կարելի է ստուգել ջրի միջոցով․ թարմ ձուն իջնում է ջրի հատակը․ եթե այն, այսպես ասած, «պառկած վիճակում է» (հորիզոնական դիրքով է, հեղ․), նշանակում է՝ շատ թարմ է, իսկ եթե հատակին կանգնած վիճակում է (ուղղահայաց դիրքով, հեղ․), նշանակում է՝ այն մի թեթև ավելի հին է, իսկ փչացած ձուն բարձրանում է ջրի մակերեսի վրա։

Ձուն կոտրելուց հետո ևս կարելի է հասկանալ՝ այն թարմ է, թե ոչ․ թարմ ձվի դեղնուցը կլոր է, սպիտակուցն էլ ջրիկ չէ, ու, բնականաբար, ձուն տհաճ հոտ չի ունենում։ Իսկ եթե ձուն կոտրելուց հետո դեղնուցի ձևը փոխվում է, սպիտակուցն էլ՝ ծորում, նշանակում է՝ այն շատ թարմ չէ։

Դեղնուցի գույնը պետք է լինի մուգ նարնջագույն։ Իհարկե, այդ գույնը կապված է այն հանգամանքի հետ, թե ինչ է կերել հավը, ուստի, օրինակ, տնական ձվի դեղնուցը նարնջագույն է, ավելի մուգ է, քանի որ հավն ամեն ինչ կերել է։ Թռչնաֆաբրիկաների ձվերի դեղնուցն ավելի բաց գույն ունի։ Եվ պետք է հիշել՝ որքան մուգ է դեղնուցի գույնը, այնքան ձուն թարմ ու որակյալ է։

— Կեղտոտ կճեպով ձուն վտանգավո՞ր է, թե՞ դա նորմալ երևույթ է։

— Ցանկացած ձու օգտագործելուց առաջ նախընտրելի է լվանալ, քանի որ գոյություն ունի սալմոնելոզ հիվանդություն, որը կեղտի միջոցով կարող է անցնել ձվի կեղևին։ Կարող է նույնիսկ կեղևը կեղտոտ չլինել, բայց այն սալմոնելոզ պարունակի, և եթե, օրինակ, ձվածեղ պատրաստեք ու այն հայտնվի ուտելիքի մեջ ու պատշաճ  ջերմային մշակում չանցնի, կարող է դառնալ հիվանդության հարուցիչ։ Իսկ ահա եռացնելու, խաշելու պարագայում 10-15 րոպեի ընթացքում բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում հարուցիչը վերանում է։

Ցանկալի է ձուն լվանալ օգտագործելուց առաջ այսպես՝ 5-10 րոպե թողնել սոդայաջրի մեջ, իսկ հետո հանել ու հոսող ջրի տակ մաքուր սպունգով լվանալ։

— Որքա՞ն ժամանակ կարելի է պահել ձուն և ի՞նչ պայմաններում։

— Թարմ ձուն մոտ 2 ամիս կարելի է պահել սառնարանում։ Ճիշտ է, այն իր օգտակարությունը ժամանակի ընթացքում մի փոքր կորցնում է, բայց թունավարում չի լինի։ Սովորաբար, փչացած ձուն ակնհայտորեն տարբերվում է։ Եթե ձուն կոտրեք ու մեջը պղտոր լինի, դեղնուցը կլոր չլինի ու  հոտ ունենա, չի կարելի այն օգտագործել. կարող է թունավորում առաջացնել։

— Ի՞նչ է նշանակում «յոդացված ձու» և ինչպե՞ս է ստացվում այն։

— Յոդացված ձու ածող թռչունը կերակրվում է յոդ պարունակող կերով։ Կարծում եմ՝ դա առանձնապես մեծ տարբերություն չի տա, քանի որ ձվի մեջ եղած յոդի պարունակությունը շատ մեծ չէ, բայց յոդացված ձուն ավելի օգտակար է, մանավանդ, մեր երկրում, որ բոլորս ունենք յոդի խնդիր։ 

— Ի՞նչ օգտակար նյութեր է պարունակում ձուն։

— Ձուն պարունակում է սպիտակուց, որը մեր օրգանիզվի համար շատ կարևոր է։ Սա կենդանական սպիտակուց է։ Իհարկե, կան մարդիկ, որ դրա հանդեպ ալերգիա ունեն։ Ձուն՝ հիմնականում դեղնուցը, պարունակում է նաև միկրոէլեմենտներ, A, B, C, E վիտամիններ, հակաօքսիդանտներ, որոնք շատ օգկտակար են տեսողության համար։

Ձուն պարունակում է նաև երկաթ, ֆոլաթթու, ֆոսֆոր, սելեն, ցինկ։ Այն նաև այսպես կոչված՝ օգտակար, լավ խոլեստերին է պարունակում, որն անհրաժեշտ է մարդու օրգանիզմին։ Այսուամենայնիվ, ձուն նաև դիետիկ է։ Նիհարել ցանկացողների համար հիանալի սնունդ է․ սպիտակուցի աղբյուր է։

— Զատկին մարդիկ հաճախ մեծ քանակով ձու են գնում․ արդյո՞ք դա կարող է ազդել շուկայի վրա կամ արտադրության որակի վրա։

— Հավը չի կարող իր հնարավորություններից ավելի մեծ քանակությամբ ածել։ Սովորաբար, ձվի ինչ-որ քանակ թռչնաֆաբրիկաները պահեստավորում են նախապես, որպեսզի պահանջարկը լրացնեն։

— Ինչպե՞ս ճիշտ եփել ձվերը, որպեսզի դրանք չճաքեն և անվտանգ լինեն օգտագործման համար։

— Ձուն պետք է սառնարանից հանել, մեկ ժամ թողնել, որ այն սենյակային ջերմասիճանի լինի, ապա խաշել սառը, խիտ աղաջրի մեջ։ Իսկ եթե մեծ քանակով ձուն են խաշում, ապա, որպես խորհուրդ, կարող եմ ասել՝ կաթսայի մակերեսին կարելի է կտոր դնել, որ խաշվելիս ձվերի շարժը շատ չլինի ու դրանք, իրար դիպչելով, չկոտրվեն։ Բայց, խաշելիս անգամ ճաքելու կամ պայթելու դեպքում ձուն վտանգավոր չէ, քանի որ այն 10-15 րոպե խաշվում է, և դա բավական է, որ այդ ընթացքում վնասազերծվեն, վերանան բոլոր վնասատու բակտերիաները ձվի մակերեսից։

— Որքա՞ն ժամանակ կարելի է պահել արդեն եփված և ներկված ձվերը։

— Եթե ձուն օրվա կեսը  դնելու են սեղանին ու հետո դնեն սառնարանը, ապա այն կարելի է 2-3 օր պահպանել։ Իսկ եթե ձուն  խաշեն ու սառնարանում պահեն,  5 օր կարելի է պահպանել։